Çanakkale muharebeleri, yalnız bizim tarihimizin değil dünya tarihinde de en önemli
savaşlardan biridir. Çanakkale boğazını savaş gemileriyle zorlayarak aşma, böylece
İstanbul’a kavuşma isteği, Avrupa devletlerinin öteden beri özlemidir. 1914 yılında Birinci
Dünya Savaşı’nın başlamasıyla İtilaf Devletleri, bu isteklerini gerçekleştirme fırsatının
doğduğuna inandı. Dünya kamuoyunun Gelibolu seferi olarak tanımladığı, Türk tarihindeki
eşsiz zaferlerden biri olan ve Türk’ün büyüklüğünü bir kere daha kanıtlayan Çanakkale
muharebeleri, sonuçları itibarıyla mazisi şeref sayfalarıyla dolu Türk ulusunun uğursuz
talihini ve zamanın akışını değiştiren çok önemli bir tarihi olaydır.
Türk tarihindeki bu büyük zaferin siyasi ve askeri sonuçları da dünya tarihi açısından ilginçtir.
Bu sonuçları kısaca şöyledir:
Osmanlı Devleti’nin Balkan Savaşı’nda içte ve dışta sarsılmış olan prestiji kurtarılıp yeniden
güçlendirilmiştir.
Çöküntü dönemi yaşayan ve can çekişen bir imparatorluk içinde hala kahraman bir ulusun
varlığı ve Türk milletinin tarihten silinmeden yaşayacağı kanıtlanmıştır.
Çanakkale zaferi, Türk milletinin olduğu kadar, esaret altında inleyen milletler içinde hürriyet
ve kurtuluş ışığı olmuştur.
Çanakkale muharebelerinin en önemli sonuçlarından birisi Mustafa Kemal’i tarih sahnesine
çıkarmasıdır.
Hiç şüphesiz onun, Conkbayır’ında Anafartalar’da kazanmış olduğu ün, 1919 yılından
itibaren giriştiği kurtuluş mücadelesinde, Türk milletinin zafere olan inancını arttırmış,
Türklüğün en değerli unsurlarının, Mustafa Kemal ve onun kurduğu teşkilat etrafında
toplanmasına yardım etmiştir.
Müttefik devletler, harbin başında umdukları siyasi sonuçların hiçbirine ulaşamamıştır.
Romanya, Yunanistan ve İtalya’nın biraz daha savaş dışında kalmaları sağlanmıştır.
Rusya’da, Çarlığın yıkılması, dünyadaki bloklaşmanın temelinin atılmasına ve dünyanın
uzun bir dönem soğuk savaşı yaşamasına neden olmuştur.
Çanakkale muharebelerine katılan birlikler, kendilerine özgü bir kimlik geliştirmiştir. Bunu
savaşın sonuna kadar muhafaza etmeyi başarmışlardır. 25’inci Alay, bu bakımdan iyi bir
örnek olmuştur. 25’inci Alay, Çanakkale Muharebelerinin en kahraman birliklerinden biriydi.
Alay, harekatın bitmesinin ardından Doğu cephesine gönderilmiştir. 3 Temmuz 1916
tarihinde, Bayburt yakınlarındaki savunma hattının bir kısmının sorumluluğunu almıştı. Aynı
gün Rus birlikleri, Alaya taarruz etmiştir. Alay, Rus taarruzunu kolaylıkla durdurduğu gibi geri
çekilen düşmanı takip ederek ağır zayiat vermesini sağlamıştır. Doğu cephesinin deneyimli
birlikleri, Alayın bu başarılı savunma ve takip harekatını hayranlıkla karşılamışlardır.
Çanakkale Muharebeleri’nin en önemli askeri sonuçlarından birisi de Türk subayına
kazandırdığı niteliktir. Çanakkale deneyimi, onları, askerlerin ve milletin güvendiği birer lider
yapmıştır.
Almanya’nın güneydoğudan kuşatılması boşa çıkmıştır.
Osmanlı İmparatorluğu’nu ve dolayısıyla Türk milletini yok etmek isteyenlerin sömürgeci
hırsı, Birinci Dünya Savaşı’nın en az iki yıl uzamasına ve tarafların zayiatının iki kat
artmasına neden olmuştur.
ÖZEN ŞENYİĞİT
17.03.2026
Özen Şenyiğit
Özen Şenyiğit imzalı tüm yazıları ve analizleri okuyun.
Yazarın tüm yazıları →