Dr. Öğr. Üyesi Mustafa KARAAĞAÇLI
G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi, EBB Öğr. Üyesi.
1.Darbe Halleri
Darbe , ordu veya diğer hükümet edenlerin eliyle görevdeki lideri ve hükümeti görevden almak için yapılan yasa dışı açık bir girişimdir. Gezegende darbeler çoğunlukla otoriterliklerini sürdürüyor. Memlekette de darbelerin faturaları yüksek oluyor.
Darbeler farklı hallerde ortaya çıkıyor. Bunlardan seçilmiş bazıları aşağıda ana çizgilerle ele alınmaktadır.
· Askeri darbe; merkezi iktidarın asker-silah zoruyla görevden alınmasıdır.
· Kendi kendine darbe , yasal yollarla iktidara gelen yöneticinin ya da kadronun yasa dışı yollarla iktidarda kalmasıdır.
· Yumuşak darbe, s essiz ve kansız darbe olup, bir yönetimin yasa dışı bir şekilde güç veya şiddet kullanılmadan ele geçirilmesidir.
· Saray darbesi, bir yönetici grubun, başka bir yönetici grubu farklı entrikalarla yerinden etmesidir.
· Kraliyet darbesi, bir hükümdarın demokratik olarak seçilmiş liderleri görevden alması ve tüm gücü ele geçirmesidir.
· Karşıtlık darbesi , bir önceki darbenin sonucunu yürürlükten kaldırmak için yapılan darbedir (https://tr.wikipedia.org/wiki/Darbe).
2.Darbelerde Sayılar ve Başarılar Yüksek
Dünya’da 1950’den 2026’ya kadar 477 darbe gerçekleştirilmiştir. Bu sayının yaklaşık yarısında yapılan darbeler amacını gerçekleştirmiş; eş deyişle başarılı olmuştur.
Darbelerin çoğu; 1960’lı yıllarda, 1970’li yılların ortalarında ve 1990’ların başlarında gerçekleşmiştir. Soğuk Savaş sonrasında gerçekleşen darbelerin çıkış noktası; “koşulsuz özgürlükler ve bireysel ve halkçı demokratik istemler” özlemlidir.
Gezegende hiç bir olgu ve olay tek bir nedene bağlanamaz! Bir darbenin çıkışında, gerçekleşmesinde ve amacına ulaşmasında da; çoklu değişkenleri aramak gerekir.
Genelde yapılan darbenin başarısı, darbecilerin başlarının ve kendisine bağlı olan grupların halk kamuoyunu darbe girişimlerinin haklılığına ve bu haklılıkla beraber var olan yapıdan daha özgür ve demokratik gelecek kurma vaatlerine bağlıdır.
Çünkü; bilgi ve ikna bir girişimin temel açıklama yollarındandır. Darbecilerin darbe konusunda bilgi ve ikna becerileri yetersiz, haksız ve beceriksizse yaptıkları darbeden sonuç almalar zordur.
15 Temmuz 2016’da Türkiye’de gerçekleştirilmeye çalışılan okyanus ötesi maşalı darbenin başarısızlığı da yukarı satırlarda anılan tuhaf, lekeli ve zedeli eylemlerdendir.
3.15 Temmuz 2016 Darbe Girişiminin Künyesi ve Memlekete Faturası
Lekeli niyeti; 10 yıl önce Türkiye Coğrafyası’nda yaşanılan ve künyesi aşağıda ana çizgilerle verilen 15 Temmuz Darbe Girişiminin amacı merkezi yönetimi askeri güç kullanarak devirmekti.
Sebebi; AK Parti-Fethullahçı çatışması
Hedefi; 65. Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ni devirmek
Yöntemi; Askeri darbe
Yoğun yaşanan çatışma yerleri; Ankara , İstanbul , Malatya ve Marmaris
Sonucu; Başarısız darbe girişimi
İddiaları; ABD, İsrail, Mısır ve Suudi Arabistan desteği
Tarafları; Yurtta Sulh Konseyi (sulh kavramı bu lekeli girişime ve ağızlarına yakışmıyor!)- 65. TC Hükümeti ve Türk Ulusu
Bu darbe girişiminin faturası olarak da; 300’e yakın vatandaşımız darbeye direnirken hayatını kaybetti. Toplamda 2.900 vatandaşımız yaralandı ve engelli kalanlar oldu.
Bazı kamu binaları ve TBMM bombalanarak zarar gördü. 14 milyar dolar maddi zarar meydana geldi (https://tr.wikipedia.org). Bu satırlar vesilesiyle de 15 Temmuz darbesine direnenlere teşekkür, hayatlarını kaybedenlere rahmet ve engelli kalan vatandaşlarımıza da sağlıklı şifalar olsun.
4.Darbe Lekesine Çözüm; “Cumhuriyetçi Demokrasidir!”
Cumhuriyetçi Demokrasi iklimi ve Cumhuriyet’in kurucu filozofu GMK Atatürk’ün Cumhuriyetçi, Halkçı, Devletçi, Laik, Uluscu ve Devrimci ilkelerine uygun reel politikaların uygulanmasıyla darbe ve darbeci zihniyet yaşam alanı bulamayacaktır.
İnsani olarak önemsenmesi gereken “insan hakları, ırksal ayrımsızlık, sosyal adaletlilik, kültürel, ekonomik, sosyal eşitlikçi, demokratik söylemlerin ve yasal metinlerin yaygınlaşmasıyla” darbe girişimlerine siyasi, finansal, yönetsel yandaş desteği bulma zorlaşmıştır.
Çünkü; iletişim kanalları yenilikçi teknolojik evrim araçlarıyla dijital iletişim marifetiyle bir coğrafyadaki her hareket gezegenin her köşesinde eş anlı ve eş sunumlu yapay zeka manipülasyonsuz olarak izlenip gözleniyor.
Kaynaklar
Atatürk, G.M.K. (2020). Cumhuriyetimizin Emanetçisi Olan Çocuklarımız İçin Nutuk. Kripto Basın Yayın.
Gönlübol, M. (1981). Atatürk’ün Dış Politikası; Amaçlar ve İlkeler, Atatürk Yolu, 1981, s. 269.
İsrail-İran Savaşı (2025). İsrail-İran Savaşı. 13 Haziran…2025.
Karaağaçlı, M. (2025). Yurtta Barış Dünya’da Barış Slogan ve Parola Değildir!. http:// www.mektepligazete. com. Köşe Yazıları. 16.06.2025.
https://tr.wikipedia.org/wiki/Darbe. 11.05 2023.
https://tr.wikipedia.org/wiki/15 Temmuz_Darbe_Girişimi.
________
Etiksel Gerekçe ve İlke
Burada yer verilen görüşlerde herhangi bir intihal ve manipülasyon yapılmadığından, yapılan alıntılarda kaynak gösterilmesi etiksel olarak uygun olacaktır.
İletişim ve Erişimi
Dr. Öğr. Üyesi Mustafa KARAAĞAÇLI
T.C.Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi, EBB Öğretim Üyesi
e-posta-1: mkara@gazi.edu.tr
e-posta-2: mustafakaraagacli80@gmail.com
Web-1 : w3.gazi.edu.tr/~mkara
Web-2 :https://avesis.gazi.edu.tr/mkara
ORCID :https://orcid.org/0000-0003-3488-1021
Süren Yayın Ortamları ve Portalları
Futbol-spor-yorum :www.yurtspor.com.yazarlar
Eğitim,sosyoloji ve güncel:www.mektepligazete.com.köşeyazıları
Bilim-araştırma :www.mektepligazete.tebeşirbülten.com
Konuk yazarlığı-1 :www.bcp.org.tr
Konuk yazarlığı-2 :www.derslerdergisi.comr
Tüm yayınlar blogu :mustafakaragacli.blogspot.com
Bilişim Medyaları
Facebook-1 :Kirizma
Facebook-2 :Mustafa Karaağaçlı
X :M_Karaagacli_
İnstagram :mustafakaraagacli1
Youtube kanalı:http://www.akademikada.youtube.com/@
Mustafa Karaağaçlı
Mustafa Karaağaçlı imzalı köşe yazıları, görüş ve analizler.
Yazarın tüm yazıları →